Honoursonderwijs voor vwo-scholieren
Terugblik Pre-University College en Pre-University Classes

Het tweejarige onderwijsprogramma van het Pre-University College Leiden bestaat uit vijf onderwijsblokken over wetenschap van in totaal 15 EC. Jaarlijks worden 95 vwo 5-leerlingen toegelaten tot het programma. In 2021 werden vier van hen toegelaten onder het zogenaamde nominee-beleid.

In het academisch jaar 2020-2021 heeft een groep van 28 leerlingen, afkomstig van 15 verschillende scholen, deelgenomen aan het tweede pilotjaar van het Pre-University College Den Haag. 24 leerlingen hebben het programma succesvol afgerond. Dit éénjarige programma voor leerlingen uit 5 vwo gaat over cultuur, bestuur, recht, vrede en veiligheid en omvat 8 EC. In oktober 2021 zijn 26 leerlingen gestart met het programma. De voor 2021-2022 beoogde 40 deelnemers is hiermee niet gerealiseerd.

De PRE-Classes (1 EC) vormen een kortdurend onderwijsprogramma voor gemotiveerde en getalenteerde leerlingen uit 5 en 6 vwo. In 2021 heeft de Honours Academy 17 PRE-Classes georganiseerd, waarin leerlingen kennismaakten met een onderzoeksgebied naar keuze. Het aantal aanmeldingen was een fractie lager dan een jaar eerder, namelijk 347 leerlingen waarvan er 304 zijn toegelaten. Het aantal leerlingen dat een certificaat ontvangen heeft, was 290. Dit zijn mooie aantallen gezien het feit dat er vanwege corona twee PRE-Classes minder konden worden aangeboden dan voorgaande jaren.

Onderwijsprogramma Pre-University College Leiden

Het PRE-College is een gevestigd onderwijsprogramma dat goed in elkaar zit. De rode draad is de wetenschap en het wetenschapsbedrijf. Dit thema komt in alle vijf de onderwijsblokken terug, telkens vanuit een andere invalshoek. Het onderwijs is multidisciplinair; wetenschappers uit zeer verschillende disciplines komen aan bod en studenten worden uitgedaagd om verbanden te leggen en aanpakken kritisch te vergelijken.

Blok III met het thema ‘Wetenschap en Samenleving’ is herzien en opnieuw ingericht rondom vier thema’s: 1) De wetenschapsbehoefte van de maatschappij, 2) De invloed van wetenschappelijke uitkomsten op de maatschappij, 3) De maatschappij als onderzoeksproject en 4) De samenwerking tussen wetenschap en maatschappij. Het onderwijs in dit vak is omgezet naar een blended learning-concept. De collegetijd in het vak is gehalveerd. Veel van de kennisoverdracht vindt nu plaats via kennisclips, podcasts en video’s vooraf, zodat er in de college vooral ruimte is voor vragen, opdrachten en discussie. Het traditionele tentamen is vervangen door het schrijven van essays en het peer-reviewen van essays van medestudenten.

In blok IV van het PRE-College doen de studenten in tweetallen onderzoek onder begeleiding van een wetenschapper aan de universiteit. Dit jaar leidde een onderzoek over autisme op scholen zelfs tot een wetenschappelijke publicatie. De Jan Kijne Onderzoeksprijs is in 2021 toegekend aan Emma Krick, een solostudent die politiekfilosofisch onderzoek deed naar eilanden die onder klimaatverandering lijden. 

In de evaluaties zijn de PRE-studenten overwegend positief over de inhoud, organisatie en communicatie van het programma. Als positief punt geven de studenten mee dat hun schoolcijfers in 5 en 6 vwo niet tot nauwelijks lijden onder de extra studielast. Studenten geven aan dat onderling contact heel waardevol is, maar juist ook lastig is in tijden van online onderwijs. Wel waren ze heel enthousiast over de manier waarop hun onderzoek in Blok IV heeft kunnen doorgaan en de interessante onderwerpen die ze daar onderzocht hebben.

De uitval in het cohort 2019-2021 is met zes studenten helaas vrij hoog. Het programma was in deze periode noodgedwongen veelal online. De studenten hebben hierdoor minder de kans gehad om hun medestudenten te leren kennen. Studenten gaven aan dat ze het programma hierdoor als minder leuk hebben ervaren. Ook de moeite die het reguliere schoolwerk kostte en de in het algemeen ervaren stress maakten het moeilijker voor studenten om het PRE-college vol te houden. Voor studenten in cohort 2020-2022 zal dit vermoedelijk ook gelden, aangezien zij een groot deel van hun eerste jaar online hebben gevolgd of op anderhalve meter afstand van elkaar. Om de schade te beperken is extra ingezet op community-vormende activiteiten en laagdrempelige contactmomenten voor hulpvragen.

Onderwijsprogramma Pre-University College Den Haag

Het PRE-University College Den Haag bestaat uit drie onderwijsblokken. Het eerste blok draait om de PRE-student in relatie tot wetenschappelijke kennis over zichzelf, familie, de stad en tot slot de wereld. Dit gebeurt door middel van colleges over onderwerpen zoals mensenrechten, gender en filosofie. De PRE-studenten leerden vaardigheden als presenteren, reflecteren, debatteren, kritisch denken en samenwerken.

In het tweede onderwijsblok gingen de PRE-studenten in teamverband aan de slag om oplossingen te bedenken voor concrete uitdagingen in de stad Den Haag en omgeving. Vraagstukken als plastic afvalvermindering, de kennis van de islam bij basisschoolleerkrachten en de Haagse saamhorigheid werden door de PRE-studenten aangepakt met behulp van de methode Design Thinking. Zij werden hierin begeleid door student-assistenten die speciaal waren getraind in deze methode. Voor de PRE-deelnemers was het leuk om contact te hebben met ouderejaars studenten. Voor de ouderejaars studenten was het een goede gelegenheid om te werken aan hun didactische vaardigheden.

Tot slot bedachten de Haagse PRE-studenten in het derde blok een onderwerp voor hun profielwerkstuk op school. Dat onderwerp vloeide vaak voort uit verschillende online inspiratiecolleges van Haagse wetenschappers. Ook kregen ze werkcolleges over het proces van onderzoek doen. Een docent van de middelbare school begeleidde het feitelijke onderzoeksproces.

Het programma bevat tevens één overkoepelend reflectieblok, Learning my way, dat loopt gedurende het hele jaar. De deelnemers reflecteerden op zichzelf in relatie tot hun omgeving en de inhoud van het onderwijs dat ze volgden en stelden persoonlijke doelen voor hun toekomst.

Nieuwe Pre-University Classes

Alle PRE-Classes hebben online plaatsgevonden. Voor excursies zijn alternatieven bedacht. De PRE-Class Russisch heeft bijvoorbeeld een buitenrondleiding georganiseerd door Leiden waarbij werd stilgestaan bij plekken en gebouwen die een link hebben met Rusland. De deelnemers aan de PRE-Class Italiaans hebben thuis achter de computer een kookworkshop gevolgd en de deelnemers aan de PRE-Class Design maakten zelf plastic tijdens een online workshop. Leerlingen gaven aan dat deelname aan een PRE-Class een welkome afleiding en afwisseling was op hun verder saaie online schooljaar. Velen vonden het jammer dat ook het PRE-Class onderwijs voor het grootste gedeelte online was, maar desondanks hebben zij veel geleerd en ook inspiratie opgedaan voor bijvoorbeeld hun profielwerkstuk of studiekeuze.

Nieuw in 2021 was de PRE-class Robot Law over de juridische implicaties van robots en artificial intelligence in de maatschappij. Terug van weggeweest was de PRE-Class over Popular Music. De deelnemers hebben als eindopdracht podcasts gemaakt die o.a. te beluisteren zijn via Spotify en de website 3voor12Leiden. De PRE-Class Francophonie was ook nieuw in het aanbod, maar heeft geen doorgang gevonden omdat er te weinig aanmeldingen waren.

De prijs voor het beste populair wetenschappelijke artikel werd in 2021 gewonnen door Famke Hoekstra die de PRE-Class Religie en het Milieu volgde. Haar artikel getiteld ‘Een bredere blik op milieu- en klimaatproblematiek’ is gepubliceerd op de website van NEMO Kennislink.

Samenwerkingsverbanden

In het PRE-College werd in 2021 in totaal met 48 scholen samengewerkt. 33 hiervan participeerden alleen in het Leidse programma, zeven alleen in het Haagse en acht in beide.

Vooruitblik

Het PRE-College Leiden en de PRE-Classes worden al jaren goed geëvalueerd en er is voldoende interesse van leerlingen. Beide programma’s zullen in 2022 worden voortgezet waarbij blijvend aandacht is voor activerend onderwijs en het bevorderen van interactie. Het concept van blended learning zal ook behouden blijven als fysiek onderwijs mogelijk is. Echter, hybride onderwijs, waarbij een deel van de studenten online deelneemt aan het college, zal worden losgelaten zodra dat kan. Activerend onderwijs is bij hybride onderwijs erg lastig gebleken. Komend jaar zal er extra aandacht zijn voor blok II. De wens leeft om vooral meer uitwisseling tussen de docenten te organiseren.

In 2022 zal het Haagse PRE-College Programma aan de hand van feedback van de leerlingen en docenten verder worden doorontwikkeld. Voor blok II zal opnieuw gebruikgemaakt gaan worden van studentassistenten die zullen worden opgeleid tot begeleiders in de methode Design Thinking. Dit ontlast de docenten en is voor de ouderejaars studenten ook leerzaam. Tevens wordt veel aandacht besteed aan de afstemming tussen de docenten en de begeleidende studentassistenten.

Het is de ambitie van het Haagse PRE-College om in oktober 2022 te kunnen starten met minimaal 40, bij voorkeur 50 deelnemers. Het aantal deelnemende scholen zal daartoe worden uitgebreid. Meerdere scholen in de omgeving van Den Haag hebben reeds aangegeven interesse te hebben in het Haagse PRE-College.

PRE-Class docenten worden aangemoedigd hun best online practices te behouden en er verder mee te experimenteren. De nieuw ontwikkelde PRE-Class Philosophy of Technology zal online worden aanboden met als doel meer leerlingen te trekken uit regio’s verder weg van Leiden voor wie de lange reistijd een te grote drempel is. Met ditzelfde doel zal de PRE-Class Francophonie hybride worden aangeboden. Echter, het rondlopen in een universiteitsgebouw en daar studenten en professoren tegenkomen blijft belangrijk voor de PRE-Class experience.

Het aanbod aan PRE-Classes wordt in januari 2022 uitgebreid met een interdisciplinaire class Masterchef@Leiden waarbij eten vanuit verschillende invalshoeken wordt benaderd.