Honoursonderwijs voor masterstudenten 
Terugblik Leiden Leadership Programme

In het Leiden Leadership Programme (LLP) (20 EC) leren studenten om hun eigen en elkaars kwaliteiten in te zetten, waarbij de praktijkopdracht in een organisatie buiten de universiteit een belangrijke rol speelt. Jaarlijks kunnen iets meer dan 90 studenten instromen in het LLP. In juni 2021 ontvingen 82 deelnemers het LLP-certificaat. Tien studenten van het cohort 2020-2021 zijn voortijdig gestopt met het LLP, waar in eerdere jaren de uitval altijd rond de twee tot drie studenten lag. De uitvallers hebben uiteenlopende redenen gegeven om te stoppen, waaronder stress en werkdruk, andere kansen/keuzes (zoals stages of extra vakken) en bij een enkeling omdat het programma niet voldeed aan de verwachtingen. Het is uiteraard zo dat de beleving van het LLP afgelopen jaar door het online karakter geheel anders was dan daarvoor en dat het, ook buiten het LLP om, een zwaar jaar is geweest voor de studenten door de corona-omstandigheden. Maar wat hierin zeer waarschijnlijk een grote rol speelt, is de verminderde sociale cohesie in de LLP-groep als gevolg van het online onderwijs.

In september 2021 zijn 92 nieuwe studenten aan het programma begonnen.

De korte, Engelstalige variant van het LLP, het International Leiden Leadership Programme (ILLP), kon helaas door de omstandigheden niet worden aangeboden in 2021. Het ILLP stond gepland in een periode van volledige lockdown. De kwaliteit van het programma waarin vaardighedentrainingen een belangrijk element vormen, kon hierdoor onvoldoende worden gegarandeerd.

Onderwijsprogramma LLP

Het LLP beoogt de studenten sensitiviteit voor (1) zichzelf, (2) de ander en (3) de organisatie (verder) te laten ontwikkelen. In 2020-2021 is het onderwijsprogramma zodanig ingericht dat alle seminars online konden worden gevolgd. De vaardighedentrainingen waren bewust al in september gepland en konden daardoor fysiek plaatsvinden.

Ondanks de omschakeling naar online onderwijs geven de LLP-studentevaluaties van 2020-2021 een redelijk consistent beeld in vergelijking met de evaluaties van eerdere jaren. Wel is achteraf geconstateerd dat de frequentie van de seminars te hoog was. Er was gekozen voor het spreiden van een vier uur durend seminar over twee kortere avondblokken. Hierdoor waren er veel weken met twee seminars per week wat overduidelijk een te zware belasting was voor de studenten. Teleurstellend is dat de studenten niet altijd actief hebben meegekeken in de online sessies, zoals ze zelf in de evaluaties toegeven. Studenten zijn tevreden met de keuze voor het platform Zoom (score 4 op schaal van 5). Er is getracht de interactie tijdens het online onderwijs zo veel mogelijk te stimuleren door middel van break-out sessies, polls, online tekenvellen en veel ruimte voor chatten, vragen en opmerkingen. Studenten waardeerden de interactie met een 3,3 op een schaal van 5.

Om de rode lijn in de seminars en de opbouw van het programma duidelijk neer te zetten is veel aandacht besteed aan de informatievoorziening zowel met een uitgebreid rooster, digitale communicatie als mondeling tijdens seminars. Helaas is dit in de evaluatie nog niet terug te zien; dit blijft dus een aandachtspunt.

In 2020-2021 is een nieuw seminar over inclusief leiderschap toegevoegd aan het programma. Dit werd verzorgd door de diversity officer van de universiteit.

Studentenwelzijn

Om gevoelens van eenzaamheid en somberheid te doorbreken is een informeel, online LLP-café opgezet. LLP’ers kwamen er samen om te sparren over LLP-gerelateerde zaken, spelletjes te spelen en elkaar beter te leren kennen. Dit versterkte het groepsgevoel en was mede daardoor een succes. De LLP-studenten is een New Heroes-module over concentratie aangeboden waaraan intervisie werd gekoppeld. Uit de evaluatie bleek dat de studenten hier veel baat bij hadden.
De docentcoaches zijn extra alert geweest op het welzijn van de studenten en hebben een belangrijke rol gespeeld in het teamgevoel. Deze persoonlijke coaching was zeer belangrijk in het coronajaar en werd zeer gewaardeerd door de studenten (score 4,8 op schaal van 5).

Praktijkopdrachten en Partnerorganisaties

In het kader van de derde doelstelling van het programma, organisatiesensitiviteit, voeren de studenten een praktijkopdracht uit bij een externe opdrachtgever. In 2020-2021 heeft het LLP nauw samengewerkt met 22 partnerorganisaties en hiervoor zijn nieuwe samenwerkingen aangegaan met Dura Vermeer, Energie-Nederland en MDB. Er wordt veel aandacht besteed aan de inhoudelijke betrokkenheid van de partnerorganisaties bij het LLP. Bovendien heeft er extra monitoring plaatsgevonden om bij eventuele wisselingen van contactpersonen te garanderen dat ook de vervangers goed op de hoogte waren van het programma en de doelstellingen. De partnerorganisaties zijn zeer tevreden over de samenwerking met het LLP.

Ook dit jaar hebben studenten gewerkt aan interessante praktijkopdrachten. Ondanks dat ook de praktijkopdrachten grotendeels online moesten werden uitgevoerd, was het voor studenten een leerzame ervaring en kwamen zij volgens de praktijkorganisaties met bruikbare adviezen. Zo ging een team van drie studenten aan de slag voor het COA met de vraag “Hoe vergroot je het draagvlak voor de opvang van asielzoekers”. Na een uitvoerige inventarisatie van lokale initiatieven adviseerden de studenten het COA om hiervoor een centrale databank op te zetten om elkaar te inspireren. Voor Janssen onderzochten LLP-studenten de maatschappelijke dilemma’s waar het bedrijf tegenaan loopt in hun streven om ziekte uit te bannen door in te zetten op preventie en interceptie. Hoe je zo effectief mogelijk een crisisteam op touw kunt zetten onderzochten LLP-studenten voor twee ministeries.  

Het netwerk van alumni is zeer waardevol met het oog op het toekomstige accountmanagement en het vinden van geschikte praktijkopdrachten. Er wordt daarom blijvend ingezet op het behouden van het contact met deze groep. Enkele alumni verzorgen een seminar in het programma, waarbij ze vertellen hoe ze de vaardigheden en inzichten die ze hebben opgedaan tijdens het LLP momenteel in hun werkende leven inzetten.

Vooruitblik Leiden Leadership Programme

Onderwijsprogramma LLP

Met ingang van het academisch jaar 2021-2022 is de hoofddocent Dr. M. Mennes vanwege pensionering niet meer intensief betrokken bij het LLP. Andere docenten en trainers nemen zijn taken over. Voor de organisatie betekent dit dat er extra aandacht zal moeten zijn voor afstemming tussen de verschillende docenten. 

Het onderwijs in het academisch jaar 2021-2022 is zo veel mogelijk on campus. Omdat studenten soms niet fysiek aanwezig kunnen zijn, wordt online meekijken mogelijk gemaakt, het zogenaamde hybride onderwijs. Vanwege de onzekere situatie rondom corona worden studenten aangemoedigd om vroeg in het programma bij hun praktijkorganisatie langs te gaan. Aandachtspunt bij deze opzet van het programma in 2021-2022 blijft het (door)ontwikkelen van activerende leervormen in online en hybride onderwijs.

Naar verwachting zal de community-vorming beter verlopen als de studenten elkaar on campus ontmoeten. Desalniettemin is het belangrijk om dit aspect niet uit het oog te verliezen, met name wanneer door aangescherpte coronamaatregelen toch weer moet worden overgegaan op meer online onderwijs.

Voor 2021-2022 werkt het LLP nauw samen met 22 partnerorganisaties. Er zijn nieuwe samenwerkingen aangegaan met Bioto, Centraal Planbureau, Prorail, PsyQ, Topdesk en Webfleet.

Eind januari t/m mei 2022 zal het ILLP weer worden aangeboden. Het behalen van de leerdoelen in dit programma wordt weer haalbaar met on campus onderwijs.

Herijking LLP

De Honours Academy heeft de wens om de aanwezige onderwijs- en onderzoeksexpertise op het gebied van leiderschap aan de Universiteit Leiden beter te benutten binnen het LLP. Bovendien is er de wens om meer studenten te laten profiteren van een leiderschapsprogramma. De Honours Academy heeft daartoe Prof. T. van Haaften verzocht een advies uit te brengen over herstructurering van het programma. Naar aanleiding van het advies is een werkgroep bestaande uit leden van verschillende faculteiten aan de slag gegaan met het herontwerpen van het LLP. Naar verwachting wordt het raamwerk voor een herzien programma begin 2022 opgeleverd. De ambitie is om in het academisch jaar 2022-2023 een nieuw vormgegeven leiderschapsprogramma aan te kunnen bieden aan minstens tweemaal zoveel Nederlandstalige en internationale studenten. 

Terugblik Master Honours Classes

Uit de kwaliteitsmiddelen is door het College van Bestuur voor de periode 2020-2023 financiële ondersteuning toegekend aan de Honours Academy om de ontwikkeling van Master Honours Classes te bekostigen. Deze nieuw-opgezette classes passen volledig binnen het Bestedingsplan Kwaliteitsafspraken Universiteit Leiden en dragen bij aan de realisatie van het Sectorakkoord 2019-2024, met name binnen het speerpunt onderwijsdifferentiatie. Master Honours Classes bieden studenten de ruimte om hun leerroute flexibeler in te vullen. Door de combinatie van theorie en praktijk wordt studenten de mogelijkheid geboden om zich te oriënteren op de arbeidsmarkt en hun vaardigheden verder te ontwikkelen.

In 2020-2021 zijn vijf Master Honours Classes georganiseerd. De classes ‘Circular Economy’ en ‘Social Innovation in Action’ werden voor de derde keer gegeven; ‘Innovating Health and Well-being’ voor de tweede keer. Nieuw in 2020-2021 waren de Master Honours Classes ‘Smart Regional Integration? Comparative lessons for a lean and legitimate EU’ (5 EC) en ‘Leiden Revisited: Social Control and Social Cohesion in Insecure Times’ (10 EC). Drie van de classes startten in het eerste semester; twee in het tweede semester. Door te starten in maart hadden ook februari-instromers de gelegenheid zich voor deze classes aan te melden.

Ook dit jaar was er veel belangstelling voor de Master Honours Classes. Er waren in totaal 177 masterstudenten die zich aanmeldden waarvan er 136 konden worden geplaatst. Selectie vond plaats op basis van motivatie, opleiding (met het oog op een multidisciplinaire groep) en als laatste cijfers. De classes zijn door 95 masterstudenten afgerond. De uitval is daarmee 5% hoger dan in het voorgaande academisch jaar, namelijk 30,1%. Ook hier spelen de coronaomstandigheden zeer waarschijnlijk een rol. 

Binnen de Master Honours Classes gebruikten docenten vernieuwende onderwijsvormen. In kleinschalige en intensieve werkgroepen kwamen zowel theorie als praktijk aan de orde, zodat studenten in een adviseurs-/ondernemersrol aan de slag konden voor een professionele opdrachtgever. In het hoofdstuk ‘Honours als proeftuin voor onderwijsinnovatie’ is meer te lezen over de gehanteerde onderwijsvormen in de Master Honours Classes.

Door de coronarestricties moesten de Master Honours Classes bijna helemaal online worden gegeven. Enkele start- en eindbijeenkomsten konden wel on campus worden georganiseerd.

Uit de evaluaties blijkt dat studenten met name het interdisciplinaire perspectief op het onderwerp van de class waarderen, evenals het opdoen van vaardigheden die hen voorbereiden op hun eerste stappen op de arbeidsmarkt. Dit wordt geïllustreerd door enkele citaten uit de evaluaties van de Master Honours Classes:

  • “I think following a Master Honours Class is a valuable addition to my regular program. In my case there is not a lot of sustainability or other climate related education or material included in my regular courses so following this course helped me find that information and connection with like-minded people.”
  • “I encountered topics that otherwise may have passed me by. It was interesting to be in an interdisciplinary environment and listen to other peoples reflections and suggestions. I think also in terms of career thoughts it has made me think about what I really want to do and how to integrate this topic into my current area of study.”
  • “It definitely is a valuable addition to my regular programme. I really enjoyed attending a class that was highly discussion / debate based filled with motivated students curious to learn more.”
Vooruitblik Master Honours Classes

In 2021-2022 biedt de Honours Academy bovengenoemde classes opnieuw aan. Bovendien zal de Master Honours Class ‘Planet in Peril: Exploring Human Relations with Nature’, die al eens eerder is aangeboden, terugkeren in een nieuwe opzet. In deze class ontdekken studenten verschillende aspecten van onze relatie tot de natuur waarbij inzichten vanuit rechten, filosofie en biologie worden gecombineerd rond de vier thema’s biodiversiteit, klimaatverandering, afval en de toekomst.

De Master Honours Classes zijn niet alleen voor studenten van toegevoegde waarde. Ook faculteiten benutten de Master Honours Classes bijvoorbeeld om onderwijsmethoden te ontwikkelen, als pilot voor een mogelijke masteropleiding en/of het stimuleren van dan wel genereren van bekendheid voor interfacultaire samenwerkingsverbanden.

Vooruitblik Impact Challenges

In 2021-2022 is de Honours Academy gestart met een nieuwe extracurriculair programma in de vorm van Impact Challenges. Hierbij ligt de focus nog sterker op projectmatig onderwijs in opdracht van een externe organisatie. Door met uitdagingen uit de praktijk aan de slag te gaan, kunnen studenten echt impact maken met hun ideeën. Studenten zullen vaardigheden ontwikkelen die ze later op de arbeidsmarkt goed kunnen gebruiken. Nieuw is bovendien dat sommige Impact Challeges openstaan voor zowel bachelor- als masterstudenten. Een cijfereis wordt niet gesteld. Belangstellenden wordt gevraagd naar hun motivatie, hun specifieke belangstelling voor het onderwerp en hoe ze denken deze extra activiteit te kunnen combineren met de reguliere studie. Het streven is om te komen tot zo divers mogelijk samengestelde groepen, zodat een challenge vanuit zoveel mogelijk verschillende kennis, ervaring en achtergronden wordt benaderd.

In november 2021 zijn studenten begonnen aan drie verschillende challenges. In ‘Leiden Municipality Challenge: Citizen Science and the most Sustainable Kilometre’ hebben studenten de taak om de gemeente Leiden te adviseren hoe zij het gebied rond het station kunnen verduurzamen. Er liggen allerlei vragen die samen met bewoners, reizigers en gebruikers van het stationsgebied kunnen worden onderzocht, met behulp van de citizen science methode.

KPN biedt twee heel andere challenges: één op het gebied van human rights and corporate governance en bij de andere challenge gaan studenten op zoek naar strategische consultancy partners voor KPN op het gebied van The Internet of Things.

Naar verwachting zullen studenten in juli 2022 met hun adviezen komen.