Honoursonderwijs voor bachelorstudenten
Terugblik Honours College

Bachelorstudenten die meer willen en kunnen, kunnen zich halverwege hun eerste of aan het begin van hun tweede studiejaar aanmelden voor het Honours College (HC). Dit is een extracurriculair programma van (minimaal) 30 EC dat studenten tot het einde van hun bacheloropleiding volgen. Elke faculteit biedt een HC-traject aan. Studenten kunnen zowel het traject van hun eigen faculteit kiezen als dat van de meeste andere faculteiten. In 2021 stroomden 509 studenten definitief in en wisten 331 studenten uit eerdere cohorten hun traject succesvol af te ronden. De instroom is in 2021 iets lager dan in 2020 (536): het traject Science and Society van FSW was namelijk genoodzaakt een capaciteitsbeperking in te stellen. Echter, ten opzichte van de jaren 2019 (452) en 2018 (462) is de totale definitieve instroom in 2021 wederom opvallend hoog.

Het aantal studenten dat in 2021 hun Honours College certificaat behaalde (331) lag net iets hoger dan het jaar ervoor (323). In 2021 vroegen 58 studenten uitstel van de nominaliteitseis aan. Dit is nagenoeg hetzelfde aantal studenten als in 2020. Redenen voor het verzoek waren corona-gerelateerd, vanwege persoonlijke omstandigheden en/of aanvullende extracurriculaire activiteiten. Alle verzoeken zijn gehonoreerd.

Evaluatie

In de jaarlijkse trajectevaluaties scoort het HC gemiddeld een 7.6 en studenten beoordelen hun eigen inzet met een 7.8. Het is duidelijk dat het HC veel meer interdisciplinair is dan reguliere studies (4 op een schaal van 5), en dat het studenten stimuleert om zichzelf optimaal te ontwikkelen (idem). Ook vinden studenten dat er voldoende keuzemogelijkheden zijn en is er veel aandacht voor het ontwikkelen van vaardigheden. Zo vertelde een alumna van het HC hoe het HC haar stimuleerde om haar talenten te ontwikkelen en gaven deelnemers aan het Humanities Lab Filmfestival aan dat ze het samenwerken met mensen van een andere studie erg inspirerend vonden.

Begeleiding studenten

De bachelor honoursstudenten zijn zo goed mogelijk begeleid door de trajectcoördinatoren en coaches. Zij hebben zich ook dit jaar ingespannen om contact te houden met hun studenten en het onderling contact te bevorderen. De tevredenheid over de begeleiding is gemiddeld genomen ruim voldoende (3,5 op een schaal van 5), maar varieert per traject. Over het algemeen zijn studenten vooral tevreden over de persoonlijke begeleiding; inhoudelijke begeleiding scoort iets lager. Het is duidelijk dat studenten flink te lijden hebben gehad onder het online onderwijs. Het HC kon soms nog verlichting bieden doordat het interactiever was, maar voor sommigen was het vooral een extra belasting. De Honours Academy heeft enkele meditatiesessies aangeboden, maar het animo onder studenten was beperkt. Ook voor de trajectcoördinatoren was het soms zoeken wat wel en niet werkte. Zo werden online ‘koffiemomentjes’ of inloopspreekuren nauwelijks bezocht, maar de online ‘community support groups’ die bij FSW georganiseerd werden, bleken juist erg goed te werken. Ook bij FGGA werd gewerkt met online groepen, waarin studenten van de verschillende jaarlagen samengebracht werden en zelf het contact konden vormgeven.  

Instroom Honours College
(peildatum november 2021)

Archeologie (FdA)

15

Crossing the Borders in WorldArchaeology

Geesteswetenschappen

 (FGW)

112

Humanities Lab

Geneeskunde/LUMC

49

HC Geneeskunde

Governance and Global Affairs (FGGA)

80

HC Governance and Global Affairs

Rechtsgeleerdheid

(FdR)

87

HC Law

Sociale Wetenschappen

(FSW)

87

Science and Society

Wiskunde en Natuurwetenschappen (FWN)

74

Bèta and Life Science

509

Totaal

Instroom (aantal studenten)

Vaardigheden

In het HC is veel aandacht voor het aanleren van vaardigheden. De twee vaardigheden die volgens de studenten het meest worden getraind zijn samenwerken en academisch schrijven. Overige vaardigheden die in de trajecten veel aan bod komen zijn presenteren, analyseren, reflecteren, persoonlijke effectiviteit en timemanagement/plannen. Debatteren is een vaardigheid die in sommige traject uitgebreid aan de orde komt en in andere trajecten slechts in beperkte mate. Er is in 2021 ook speciaal ingezet op omgaan met stress. Op de vraag “welke persoonlijke of academisch vaardigheid had je (meer) terug willen zien in het honoursonderwijs” werden netwerken, leiderschap, ondernemerschap, debatteren en onderhandelen het vaakst genoemd. 

De Honours Academy heeft geparticipeerd in het universitaire project Vaardigheden. Dit project heeft geresulteerd in een universiteitsbreed kader van 13 kernvaardigheden waar iedere Leidse student mee in aanraking zou moeten komen. De Honours Academy zal betrokken blijven bij de implementatie hiervan.

Studentparticipatie

Het betrekken van studenten bij de vormgeving en inrichting van het onderwijs is in het HC redelijk goed van de grond gekomen. De opgerichte Educational Consultancy Committee heeft hierin een belangrijke rol gespeeld, en ook op trajectniveau denken studenten mee over het programma. Meer over studentparticipatie binnen het HC is terug te lezen in de algemene terugblik 2021.

Certificaatuitreiking en Informatiemarkt

De jaarlijkse, feestelijke certificaatuitreiking moest in 2021 helaas op het laatste moment worden geannuleerd vanwege aangescherpte coronamaatregelen. Als alternatief voor de fysieke uitreiking is de online escaperoom, die een jaar eerder was gebouwd, opnieuw ingezet. In deze escaperoom kwamen de studenten virtueel in de Hooglandse Kerk bijeen waar gewoonlijk het certificaat in ontvangst wordt genomen. Een gemaskerde crimineel dreigde echter de ceremonie te hacken. De studenten moesten verschillende puzzels oplossen om zo hun certificaat veilig te stellen.

Om studenten te werven wordt ieder jaar een informatiemarkt georganiseerd. Het is gebleken dat de online versie hiervan een veel groter bereik heeft dan een fysieke markt op de Oude Sterrewacht. De online versie wordt dan ook behouden.

Vooruitblik Honours College

Vaardighedenonderwijs

De ontwikkeling van vaardigheden is een belangrijke pijler van de HC-onderwijsvisie. In samenwerking met de universitaire werkgroep Vaardigheden zal gekeken worden hoe het nieuwe referentiekader het best geïmplementeerd kan worden, waarbij het HC indien nodig als proeftuin kan fungeren. Daarnaast zal gekeken worden naar mogelijkheden om meer studenten toe te laten tot de Skills Module ‘Designing Your Life’, waarin o.a. gewerkt wordt aan netwerkvaardigheden. Ook worden de mogelijkheden voor onderwijs rondom ondernemerschap onderzocht.

Flexibilisering en het uitbouwen van Projectmatig onderwijs

Komend jaar wordt de ontwikkeling van projectmatig bachelorhonoursonderwijs voortgezet. De pilot met Impact Challenges, waaraan ook bachelorstudenten kunnen deelnemen, zal uitgebreid worden geëvalueerd. Bij succes wordt het aanbod uitgebreid. In samenwerking met de TU Delft en de Erasmus Universiteit Rotterdam is een LDE Honours Specialisation over duurzaamheid in ontwikkeling. Beide initiatieven bieden studenten de mogelijkheid om op een concrete manier aan maatschappelijke vraagstukken te werken en daarbij belangrijke vaardigheden te ontwikkelen. Door deze opties naast het bestaande Honours College aan te bieden, krijgen meer studenten de mogelijkheid om hun talenten te ontwikkelen en te profiteren van honoursonderwijs.

Vernieuwingsimpuls HC-traject Crossing the Borders in World Archaeology

vHet traject ‘Crossing the Borders in World Archaeology’ zal vanaf 2022 een vernieuwingsimpuls krijgen. Het doel is om de zeer brede en diverse output van de discipline als grondslag te nemen waarbij technisch-wetenschappelijke analyse, historische cultuurstudies, digitale innovaties en erfgoed, politiek en beleid samenkomen. Als eerste zal het eerstejaars oriëntatievak een nieuwe invulling krijgen, met een focus op Archaeology & Current Issues. Hierin zal het belang van archeologisch onderzoek direct gekoppeld worden aan huidige onderwerpen uit het wereldnieuws zoals klimaat, urbanisatie en de impact van koloniaal onderzoek.

Versterking samenwerking in LDE-verband

De samenwerking met de TU Delft en de Erasmus Universiteit Rotterdam zal worden uitgebreid. Deelnemers uit alle trajecten van het Honours College zullen in de gelegenheid worden gesteld om deel te nemen aan vakken uit het Delftse honoursaanbod. Daarmee komt de uitwisseling meer in balans; Delftse honoursstudenten participeren namelijk al langer in Leidse Bachelor Honours Classes.

Tevens wordt voor het academisch jaar 2022-2023 een nieuwe LDE Honours Specialisation Sustainability ontwikkeld. Leidse, Delftse en Rotterdamse docenten die zijn verbonden aan het LDE Center for Sustainability zullen dit eenjarige programma (15 EC) met elkaar ontwikkelen en verzorgen. Het programma beoogt een nieuwe, brede doelgroep aan te spreken van tweede- en derdejaars bachelorstudenten die zich voor één jaar willen verdiepen in het interdisciplinaire thema duurzaamheid. In oktober 2022 zal de LDE Honours Specialisation starten met 24-30 studenten. Bij succes zal het aantal deelnemers groeien naar 60 (20 per universiteit).  

Terugblik Bachelor Honours Classes

Als onderdeel van het Honours College volgen alle deelnemers verplicht een interdisciplinaire Bachelor Honours Class van 5 EC. De belangstelling voor Bachelor Honours Classes was in 2020-2021 veel hoger dan in voorgaande jaren. Er waren 925 aanmeldingen, tegenover gemiddeld 738 aanmeldingen in de drie jaren ervoor. Hierbij moet worden opgemerkt dat in 2020-2021 door een communicatiefoutje ook reguliere tweedejaars studenten zijn uitgenodigd. Echter, ook zonder deze groep was de belangstelling nog steeds hoog te noemen, namelijk 843. Dit is vermoedelijk toe te schrijven aan de uitbraak van de coronacrisis. Door de beperkende maatregelen in het sociale leven hadden studenten mogelijk meer tijd om een Honours Class te volgen. 

In 2020-2021 werden er 37 Bachelor Honours Classes georganiseerd. Hieronder waren vier extra edities van populaire classes die vanwege de grote belangstelling voor Bachelor Honours Classes zijn toegevoegd aan het aanbod. Hierdoor konden in totaal 748 studenten worden geplaatst, 685 van hen startten daadwerkelijk. Ondanks de coronacrisis konden alle classes doorgang vinden. Voor (buitenland) excursies zijn online alternatieven bedacht.

In 2020-2021 werd in totaal 603 keer een class afgerond, dat is bijna 30% meer dan het gemiddelde over de drie voorgaande jaren (468). Het succespercentage (aantal studenten dat een class succesvol afrondde t.o.v. het aantal dat startte) lag in 2020-2021 op 88%. Dat ligt daarmee in lijn met het gemiddelde over de voorgaande drie jaren. De Bachelor Honours Classes staan ook open voor gemotiveerde studenten uit het reguliere onderwijs. In dit academisch jaar hebben 118 niet-HC-studenten een certificaat ontvangen voor het succesvol afronden van een Bachelor Honours Class. 

De classes werden goed geëvalueerd door studenten; gemiddeld een score van 8,1/10 als totaaloordeel over de class en een 4,5/5 in reactie op de vraag of de Honours Class een waardevolle toevoeging is aan het HC-traject. Beide scores zijn daarmee 0,1 punt gestegen ten opzichte van vorig jaar. Hierbij moet worden opgemerkt dat de respons onder studenten laag was (49,6%), doordat de evaluaties alleen online konden worden afgenomen.

Net als voorgaande jaren zijn studenten vooral tevreden over de docenten en gastsprekers van de Honours Classes. Studenten noemen daarbij voornamelijk het enthousiasme, de toegankelijkheid en de kennis van de docenten. Veel docenten scoren daarnaast zeer hoog op het stimuleren van het kritisch denkvermogen en het geven van feedback. Studenten waarderen het interdisciplinaire en kleinschalige onderwijs. Veel studenten benoemen dat ze het leuk vinden om met studenten van andere studies in contact te komen en dat ze via externe gastsprekers uit de praktijk een nieuwe kijk krijgen op bepaalde zaken. Bovendien geven studenten terug dat ze relevante vaardigheden hebben ontwikkeld.

Er zijn ook verbeterpunten. Studenten noemen, net als in eerdere jaren, dat het tijdsmanagement van de docenten beter zou kunnen. Soms komen niet alle geplande onderwerpen aan bod, terwijl studenten veel hadden moeten voorbereiden. Het online onderwijs voelde zwaar voor studenten, vooral wanneer er geen pauzes werd gehouden of sessies uitliepen.

Een ander terugkerend punt is de onduidelijkheid omtrent opdrachten, deadlines en dergelijke. Ondanks dat de classes relatief hoog scoren op de vraag of instructiemethoden, cursusmaterialen en toetsingsmethoden goed passen bij de desbetreffende class, zouden studenten graag meer duidelijkheid willen. Studenten geven aan dat er bij sommige classes weinig interactie was in de online vorm van de class.

Proeftuin

De Bachelor Honours Classes fungeren als proeftuin voor onderwijsinnovatie. Zowel inhoudelijk als didactisch zijn diverse vernieuwingen doorgevoerd. Deze staan beschreven onder ‘Honours als proeftuin

Grip op uitval

Een terugkerend aandachtspunt binnen de Honours Classes is het laag houden van de uitval. In tegenstelling tot 2019-2020 is er in 2020-2021 geen hogere uitval geweest dan eerdere jaren. Waar studenten in het tweede semester van 2019-2020 uitvielen doordat ze zich overbelast voelden door de omschakeling van offline naar online onderwijs, lijkt dit in 2020-2021 niet aan de orde ondanks dat een groot deel van het onderwijs online heeft plaatsgevonden. Mogelijk waren studenten al meer gewend aan het online onderwijs en was het voor hen juist makkelijker om een class af te ronden doordat ze minder andere activiteiten hadden door toedoen van de beperkende coronamaatregelen.

Focus op vaardigheden

Bij het vaststellen van het aanbod voor 2020-2021 is expliciet aan docenten gevraagd om de vaardigheden te benoemen die studenten in hun class kunnen ontwikkelen. Deze zijn bovenaan de vakbeschrijvingen geplaatst in de studiegids. Er was een aantal classes waarin vaardigheden de boventoon voerden en waarbij co-creatie heel belangrijk was. Een voorbeeld hiervan is de class ‘Students as Partners’ die tot stand kwam in samenwerking met verschillende afdelingen binnen de universiteit. Hierin werkten studenten via Action research zelf aan innovatie ideeën om de leerervaring binnen de universiteit te verbeteren. Een ander voorbeeld is de class ‘Inequalties in the 21st century’ waar studenten door middel van Design Thinking innovatieve oplossingen voor verschillende facetten van sociale ongelijkheid hebben bedacht.

Vooruitblik Bachelor Honours Classes

Planning Honours Classes

Idealiter worden er in beide semesters ongeveer evenveel classes aangeboden, met daarnaast nog een aantal zomerscholen. In het najaar van 2020 is er wegens alle onzekerheden rondom het coronavirus een aantal classes in het eerste semester vervallen of doorgeschoven naar het tweede semester. De vraag naar Honours Classes is tevens hoger dan gemiddeld. Bij het ontwikkelen van het aanbod van 2021-2022 zal daarom rekening gehouden worden met de mogelijkheid van deze stijgende behoefte aan honoursonderwijs en er zal gekeken worden naar een goede spreiding van de classes. Tot slot worden de classes in lijn met de nieuwe universitaire dagindeling zoveel mogelijk in de avonduren gepland.

Vaardighedenonderwijs

De aandacht voor vaardighedenonderwijs in de Bachelor Honours Classes zal in 2022 worden gecontinueerd. Enerzijds zal waar mogelijk nog duidelijker worden aangegeven welke vaardigheden binnen de Honours Classes kunnen worden opgedaan, en anderzijds zal gekeken worden welke aanvullende vaardigheden van belang zijn voor studenten en opgenomen kunnen worden in het aanbod. Een voorbeeld hiervan betreft vaardigheden rondom arbeidsmarktoriëntatie. De uitkomsten van het universitaire project over vaardighedenonderwijs zullen hierbij worden meegenomen.

Betrokkenheid studenten bij ontwikkeling vak

In 2021-2022 zal het betrekken van studenten bij de ontwikkeling van onderwijs een vastere vorm krijgen door middel van een nieuwe Honours Class waarin studenten hun eigen onderwijs (mede)creëren.

Communicatie

In eerdere jaren is de wens uitgesproken voor meer heldere en duidelijke communicatie, bijvoorbeeld ten aanzien van de werving voor de Classes. Dit is nog in ontwikkeling, echter is afgelopen jaar al een stap gezet door een zogenoemde FAQ te publiceren op de website (voor zowel de Bachelor als Master Honours Classes). In deze FAQ kunnen studenten de meest gestelde vragen vinden. Daarnaast is de organisatie van de Honours Classes uitgebreid met een programma-assistent die zich onder andere richt op het beantwoorden van vragen van studenten en docenten. Ook is het online inschrijfsysteem van de Honours Classes geüpdatet, waardoor selectiecriteria en procedures rondom de inschrijving nog duidelijker zijn voor studenten en docenten.

In 2020-2021 waren al wat stappen gezet om de communicatie richting de studenten te verhelderen. Een wens voor 2021-2022 is om een duidelijk(e) communicatieplan/-strategie te maken voor de werving en procedures rondom de inschrijving van de classes. Op die manier hopen we nog zichtbaarder te worden voor studenten tijdens de werving en hopen we dat het voor de student nog duidelijker is hoe het inschrijfproces verloopt. Idealiter heeft het de vorm van een soort student journey, waarin alle stappen van het inschrijfproces duidelijk worden benoemd voor de student.