Honours-onderwijs voor master-studenten 

Terugblik (International) Leiden Leadership Programme

In het Leiden Leadership Programme (LLP) (20 EC) leren studenten om hun eigen en elkaars kwaliteiten in te zetten, waarbij de praktijkopdracht in een organisatie buiten de universiteit een belangrijke rol speelt. Jaarlijks kunnen rond de 90 studenten instromen in het LLP. In juni 2020 ontvingen 89 deelnemers het LLP-certificaat. Bij het feestelijke online slotseminar waren er speeches van studenten en betrokkenen en had elk studententeam een moment om zichzelf aan het publiek te presenteren. In september 2020 startten 92 nieuwe studenten aan het programma.

Daarnaast wordt een Engelstalige variant aangeboden: het International Leiden Leadership Programme (ILLP) (5 EC) met voor een belangrijk deel dezelfde doelstellingen maar in een beperktere opzet dan het LLP. Maximaal 25 studenten kunnen jaarlijks deelnemen. In juni 2020 sloten alle 25 deelnemers het programma af met een certificaat. 

Onderwijsprogramma LLP

Het LLP beoogt de studenten sensitiviteit voor (1) zichzelf, (2) de ander en (3) de organisatie (verder) te laten ontwikkelen. De LLP studentevaluaties van 2019-20 geven een consistent beeld in vergelijking met de evaluaties van eerdere jaren. Ook de evaluatiescores op de programmaonderdelen zijn over het geheel bezien (vrijwel) gelijk aan de scores van 2018-19. Deze trend is ook terug te zien in de evaluaties van de docentcoaches en partnerorganisaties in 2019-20. Dit is met name opvallend gezien de coronacrisis sinds maart 2020 en de plotselinge omschakeling die heeft plaatsgevonden in het programma naar online onderwijs. In 2019-20 is vooral in het tweede semester veel onderwijs ontwikkeld voor een online voortzetting van het programma. 

De rode lijn in de seminars en de opbouw hiervan was een aandachtspunt voor 2019-20. De informatievoorziening werd op dit punt flink uitgebreid zodat het doel en de positie van ieder seminar duidelijker werd voor de studenten. Helaas is dit in de evaluatie nog niet terug te zien; het evaluatieresultaat op dit punt bleef vrijwel gelijk. Dit is wellicht te verklaren doordat de geplande seminars vanaf maart in een andere vorm en met een andere invulling moesten worden aangeboden. Ondanks gericht beleid gaven de studenten de moeilijkheidsgraad van de seminars toch een iets lagere score dan vorig jaar; dit blijft dus een aandachtspunt. 

In 2019-20 is een nieuw seminar toegevoegd in het programma. In dit seminar is getracht om meer expliciet te maken wat de relatie is tussen doelstelling 1 (sensitiviteit voor jezelf / zelfreflectie) en leiderschap met behulp van praktijksprekers. Hierdoor wordt het belang van reflectie eerder in het programma expliciet gemaakt voor de studenten en wordt ook voldaan aan de wens van studenten om eerder in het jaar ervaringsdeskundigen te ontmoeten. Dit seminar is ingevuld met een panel van alumni van eerdere LLP-jaren die vertelden hoe ze de vaardigheden en inzichten die ze hebben opgedaan tijdens het LLP momenteel in hun werkende leven inzetten. 

In het programma van 2019-20 zijn facultatieve terugkomavonden geïntroduceerd die meer ruimte bieden om met medestudenten te reflecteren op de inhoud van de seminars.Voor reportages van LLP seminars zie de nieuwsberichten over praktijksprekers over groepsdynamica en crisisleiderschap door prof. Jan Adriaanse.

In de LLP Adviesraad is in 2020 gekeken naar de geschiktheid van een cijfermatige beoordeling in het LLP en besloten deze te behouden. Vanuit de examencommissie is er opnieuw positieve feedback gegeven op de (I)LLP beoordeling in 2019-20: “De commissie was van mening dat de dossiers en gerelateerde stukken heel strak waren aangeleverd. De beoordeling is duidelijk goed gestructureerd gebeurd. Het is de commissie duidelijk geworden tijdens het kwaliteitsborgend onderzoek dat het een waardevol programma is waar studenten een nuttige groei doormaken.” In 2019-20 is voor het eerst het LLP eindcijfer niet meer op 0.5 afgerond. Door dit niet meer af te ronden wordt het verschil tussen een 7,3 en 7,7 transparant voor de student.

Partnerorganisaties

In 2019-20 heeft het LLP nauw samengewerkt met 22 partnerorganisaties en hiervoor zijn nieuwe samenwerkingen aangegaan met Baseclear, Heerema Marine Contractors, Hoogheemraadschap Rijnland, Longfonds, de ministeries van EZK en LNV (Economische Zaken en Klimaat; Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit), Rabobank en Spaarne Gasthuis (alsmede Amnesty International die in het verleden al een aantal jaren partner was). 

Ook dit jaar hebben studenten gewerkt aan interessante praktijkopdrachten. Zo gingen onder andere studenten bij Baseclear op zoek naar een effectief motiverings- en beoordelingssysteem van medewerkers ter vervanging van de jaarlijkse functioneringsgesprekken. Voor het COA ontwikkelden studenten een driestapsmodel om risico’s als gevolg van fluctuerende omgevingsfactoren te beheersen. Bij de gemeente Leiden brachten studenten de mobiliteitsbehoefte onder Leidse jongeren in kaart om te onderzoeken of de historische binnenstad autovrij gemaakt zou kunnen worden en deden ze en passant verrijkende inzichten op over het gemeenteleven. Bij de Rabobank kregen studenten de gelegenheid om als ‘fly on the wall’ de bedrijfscultuur te observeren. Ze adviseerden hoe werknemers onderling betrokken kunnen blijven in een snel veranderende financiële wereld. Het Spaarne Gasthuis vroeg studenten om een nieuwe medewerkersfunctie in de operatiekamers te evalueren. Ze wisten snel de vinger op de zere plek te leggen en gaven bruikbaar advies.   

De nadruk op organisatiesensitiviteit en een intern gerichte praktijkopdracht is in de acquisitie van nieuwe partnerorganisaties blijvend een belangrijk punt van aandacht. In het accountmanagement is afgelopen jaar meer aandacht besteed aan de inhoudelijke betrokkenheid van de contactpersonen bij de partnerorganisaties. Dit gebeurde onder andere door het aanbieden van een korte workshop en een intervisiebijeenkomst voorafgaand aan het jaarlijkse netwerkdiner. Tijdens deze avond zijn ook alumni ingezet om te vertellen over hun ervaringen en de leeropbrengsten binnen de praktijkopdracht.  

Alumni-enquête

In december 2019 is door 117 alumni van het Leiden Leadership Programme van de jaren 2011-12 t/m 2018-19 een online vragenlijst ingevuld. Overwegend zijn de resultaten zeer positief en heeft deze enquête zeer mooie output opgeleverd. Het belang en de toename van de zelfkennis, het zelfvertrouwen en het inzicht in andere perspectieven dan de eigen worden door de ondervraagde alumni onderschreven.  

Een punt dat duidelijk wordt door de resultaten van deze enquête is dat de alumni de indruk hebben dat het LLP van meerwaarde is in hun positie op de arbeidsmarkt. De vraag “Het LLP heeft, naar mijn idee, een positieve invloed gehad op mijn baankans” scoort een 4,1/5. Ook vermeldt bijna 90% van de respondenten het LLP op hun CV en geeft ongeveer 30% aan het programma te hebben benoemd in hun sollicitatiebrief en/of -gesprek. Alumni geven aan dat het LLP een positieve invloed had op hun baankans doordat ze zichzelf hadden ontwikkeld. Dit hielp hen in het sollicitatieproces (denk aan: sollicitatiegesprekken, keuze om op bepaalde vacatures te reageren, etc.) en omdat werkgevers de deelname aan het LLP zien als meerwaarde.  

Een tweede resultaat om te benoemen is dat de alumni de vaardigheden en inzichten verkregen in het LLP toepassen in hun persoonlijke en hun werkende leven. De vraag “Ik heb, bij nader inzien, de inzichten en vaardigheden die ik heb verkregen in het LLP als nuttig ervaren” werd beantwoord met een 4,5/5. De top vijf van de vaardigheden die bij nader inzien het nuttigst worden ervaren door de alumni (schaal 1 tot 10) zijn: 

  1. Reflectie (8,6)
  2. Luisteren (8,5)
  3. Feedback geven en ontvangen (8,3)
  4. Samenwerken (8,1)
  5. Waarderen (8)

Een laatste aandachtspunt om te benoemen is dat in de resultaten wordt bevestigd dat door deelname aan het LLP studenten andere vervolgkeuzes maken. De vraag “Hebben de kennis, inzicht en vaardigheden die je hebt opgedaan in het LLP en jouw zelfreflectie invloed gehad op de keuzes die je hebt gemaakt in jouw carrière” wordt door 69% van de alumni met ‘ja’ beantwoord. 

Het netwerk van alumni is zeer waardevol met het oog op het toekomstige accountmanagement en het vinden van geschikte praktijkopdrachten. Er zal dus blijvend worden ingezet op alumniseminars en het behouden van het contact met deze groep. 

International Leiden Leadership Programme

Opvallend is de tegenvallende evaluatie van het ILLP in 2020, die aanzienlijk lager is dan in afgelopen jaren. Door uitval van de trainer vlak voor de start moest een andere trainer dit op korte termijn overnemen. De coronacrisis viel ook zeer ongelukkig in dit programma. Waar in het LLP de belangrijkste basis van het programma al was gelegd, was dit bij het ILLP niet het geval. De ILLP-studenten hebben door deze omstandigheden helaas een minder compleet en gedegen programma gehad en dit is terug te zien in de evaluatiecijfers en het commentaar van de studenten. Deze scores zijn dus verklaarbaar maar alsnog zorgwekkend. De online business game waarin studenten V&D moesten redden van een faillissement bleek wel een succes. De studenten hebben veel bruikbaar commentaar en suggesties gegeven waarmee in de verdere ontwikkeling van het ILLP rekening zal worden gehouden.

Vooruitblik Leiden Leadership Programme

Onderwijsprogramma LLP

Vanwege de beperkte mogelijkheden tot fysiek onderwijs is het programma van het LLP voor het merendeel online. De vaardigheden trainingen zijn wel op de campus. De trainingen worden aangeboden in korte blokken, aangevuld met informatieoverdracht via video’s, teksten en individuele opdrachten.

De seminars vinden plaats via Kaltura livestream, waar in de afrondende fase van het LLP 2019-20 ook al ervaring mee opgedaan is. In dit platform is het mogelijk om met break-out rooms te werken en interactie tussen studenten te stimuleren. Het ontwikkelen van activerende leervormen in het online onderwijs zal nog veel aandacht behoeven. Elk seminar moet deels opnieuw vormgegeven worden om ook online de studenten aan te zetten tot reflectie. Hier zal ook extra aandacht aan besteed moeten worden in de briefing van de sprekers.

Ook de communityvorming zal komend jaar extra aandacht vragen. Er zijn duidelijke signalen dat studenten hier behoefte aan hebben en dat het niet vanzelf gaat in de setting van online onderwijs. Mogelijkheden die worden onderzocht zijn een online inloopcafé en meer informele en facultatieve intervisiemomenten. Dit gebeurt in nauw overleg en samenwerking met de deelnemers.

Een laatste aandachtspunt is de kwaliteitszorg en met name de meer informele kant hiervan. De informele feedback van studenten is weggevallen en het is online vrijwel onmogelijk om te peilen in hoeverre iets landt bij de studenten. Daarom zal een meer uitvoerige evaluatie worden afgenomen na het eerste semester en wordt getracht weer een actieve en wellicht wat grotere Onderwijsadviescommissie samen te stellen. 

Partnerorganisaties

Na inventarisatie onder de partnerorganisaties was er animo om ook in een minder zekere situatie invulling te geven aan de praktijkopdracht. Door de coronamaatregelen zal het een uitdaging voor de studenten zijn om ook online zicht te krijgen op hoe een organisatie werkt. In 2019-20 hebben de laatste maanden van de praktijkopdracht online plaatsgevonden en van deze ervaring wordt gebruik gemaakt in de communicatie met de partners en de begeleiding van de studenten. Daarnaast wordt er ingezet op een actievere begeleiding vanuit zowel de contactpersoon bij de partnerorganisatie als het programmateam (bijvoorbeeld door middel van een extra voortgangsgesprek met de accountmanager), gezien het risico dat studenten minder makkelijk in hun organisatie zullen kunnen rondkijken. Ook in de vormgeving van het onderwijs in het tweede semester aangaande organisatiesensitiviteit zal gekeken worden naar het bieden van extra handvatten voor de studenten om hiermee aan de slag te gaan. Aanvullingen waaraan wordt gedacht zijn de inzet van extra theoretische naslagmogelijkheden, cases, intervisie, films, en/of business games.

Voor 2020-21 werkt het LLP nauw samen met 21 partnerorganisaties. Er zijn nieuwe samenwerkingen aangegaan met Dura Vermeer (2 praktijkopdrachten), Energie Nederland en MDB.

Colleges voor docentcoaches

Het didactisch aanbod voor docentcoaches (DC-colleges) blijft behouden. Twee keer per jaar krijgen zij de gelegenheid om een inhoudelijk college te volgen, waarin zij achtergrondinformatie over onderwerpen uit het LLP krijgen. Uit een inventarisatie is gebleken dat docentcoaches tevens graag verder worden getraind in coachingsvaardigheden. Hiertoe zijn contacten gelegd over de vormgeving van een training hierover. In 2019-20 bleek uitvoer door de coronacrisis niet mogelijk. Voor 2020-21 wordt geprobeerd een dergelijke training wel te realiseren. Deze kan ook breder worden aangeboden aan overige geïnteresseerde HA-docenten en betrokkenen. 

International Leiden Leadership Programme

In 2020-21 zal er geen ILLP worden aangeboden. Hiertoe is besloten omdat het halen van de leerdoelen van het ILLP in het huidige programma niet gegarandeerd kan worden wanneer het onderwijs volledig online moet plaatsvinden. 
Voor 2021-22 zal goed gekeken worden naar de vormgeving van het ILLP. Hierbij moet gedacht worden aan nieuwe leerdoelen, een nieuwe invulling van het programma die meer aansluit bij de doelgroep, en de positionering van het ILLP ten opzichte van de Master Honours Classes.

 Interdisciplinarity is an essential component in dealing with global challenges and this course provides this unique opportunity

The practical component is the main part of the course. It has allowed me to think in new ways which is very valuable. I think it allows people to escape their very specialized studies and think about new perspectives. 

Following Master Honours Classes is extremely valuable to my regular program. The societal aspect makes it relevant and highly interesting. Also, it triggers the entrepreneurial side of people and creates new possibilities for the future that I had not thought of. Without this class I might have found out way later, or even never that this would be a possible option for my future career or personal life

Terugblik Master Honours Classes

Uit de kwaliteitsmiddelen is door het College van Bestuur voor de periode 2020-23 financiële ondersteuning toegekend aan de Honours Academy om de ontwikkeling van Master Honours Classes te bekostigen. Deze nieuw-opgezette classes passen volledig binnen het Bestedingsplan Kwaliteitsafspraken Universiteit Leiden en dragen bij aan de realisatie van het Sectorakkoord 2019-24, met name binnen het speerpunt onderwijsdifferentiatie. Master Honours Classes bieden studenten de ruimte om hun leerroute flexibeler in te vullen. Door de combinatie van theorie en praktijk wordt studenten de mogelijkheid geboden om zich te oriënteren op de arbeidsmarkt en hun vaardigheden verder te ontwikkelen. 

In het tweede pilotjaar 2019-20 zijn vier Master Honours Classes georganiseerd. De classes ‘Circular Economy’ en ‘Social Innovation in Action’ werden voor de tweede keer gegeven. Vanwege de te grote uitval in het eerste pilotjaar is in 2019-20 meer flexibiliteit aangebracht in de roostering en zijn de projectgroepjes eerder gevormd zodat de studielast beter werd verspreid. Beide classes liepen van november tot en met april en hadden een omvang van 10 EC. 

In het tweede semester van 2019-20 werden twee nieuwe Master Honours Classes aangeboden, ieder met een omvang van 5 EC. Het betrof de class ‘Planet in Peril’ (in samenwerking met FGW) en ‘Innovating Health and Well-being’ (samen met Leyden Academy on Vitality and Ageing en PLNT). Door te starten in maart hadden ook februari-instromers de gelegenheid zich voor deze classes aan te melden. 

Ook dit jaar was er veel belangstelling voor de Master Honours Classes. Er waren in totaal 155 masterstudenten die zich aanmeldden waarvan er 112 konden worden geplaatst. Selectie vond plaats op basis van motivatie, opleiding (met het oog op een multidisciplinaire groep) en als laatste cijfers. De classes werden door 83 masterstudenten afgerond. 

Binnen de Master Honours Classes gebruikten docenten vernieuwende onderwijsvormen. In kleinschalige en intensieve werkgroepen kwamen zowel theorie als praktijk aan de orde zodat studenten in een adviseurs-/ondernemersrol aan de slag konden voor een professionele opdrachtgever. Door de coronacrisis is ‘Circular Economy’ online afgerond en zijn ‘Planet in Peril’ en ‘Innovating Health and Well-being’ volledig online gegeven. Deze laatste class is helemaal omgezet naar een speciale Covid-19 edition en de groep masterstudenten is gecombineerd met een bijna even groot aantal derdejaars honoursstudenten die hun Honours College traject moesten afronden.  Uit de evaluaties blijkt dat studenten met name het interdisciplinaire perspectief op het onderwerp waarderen evenals het opdoen van vaardigheden die hen voorbereiden op hun eerste stappen op de arbeidsmarkt. Omdat de Master Honours Class ‘Innovating Health and Well-being: Covid-19 Edition’ een eerste ervaring was met volledig online projectmatig onderwijs is er uitgebreid geëvalueerd onder studenten, docenten, coaches en maatschappelijke stakeholders. Het koppelen van coaches aan studententeams bleek goed te werken om studenten gemotiveerd te houden en het kritisch denkvermogen te stimuleren. Live, online sessies bleken vermoeiender dan fysieke bijeenkomsten en een forse cognitieve belasting; korte interactieve mini-breaks hielpen daartegen. Het gebruik van teveel online onderwijsmiddelen bleek een valkuil en droeg bij aan overbelasting. Tot slot blijft een mix van online en offline onderwijs populairder. 

Vooruitblik Master Honours Classes 

In 2020-21 biedt de Honours Academy naast bovengenoemde classes tevens twee nieuwe classes aan. In het eerste semester is dit de class ‘Smart regional integration? Comparative lessons for a lean and legitimate EU’ van 5 EC waarin docenten van FdR en FGGA participeren. Een mogelijke zesde class zal waarschijnlijk gaan over sociale controle en sociale cohesie in onzekere tijden. Het is de ambitie om te groeien tot een maximum van acht Master Honours Classes, die de breedte van wetenschapsgebieden van de Universiteit Leiden reflecteren. De Master Honours Classes zijn niet alleen voor studenten van toegevoegde waarde. Ook faculteiten benutten de Master Honours Classes bijvoorbeeld om onderwijsmethoden te ontwikkelen, als pilot voor een mogelijke masteropleiding en/of het stimuleren van dan wel genereren van bekendheid voor interfacultaire samenwerkingsverbanden.