Honours-onderwijs voor bachelor-studenten

Terugblik Honours College

Bachelorstudenten die meer willen en kunnen, kunnen zich halverwege hun eerste of aan het begin van hun tweede studiejaar aanmelden voor het Honours College (HC), een extracurriculair programma van (minimaal) 30 EC dat zij tot het einde van hun bacheloropleiding volgen. Elke faculteit biedt een HC-traject aan. Studenten kunnen zowel het traject van hun eigen faculteit kiezen als dat van de meeste andere faculteiten. In 2020 stroomden 542 studenten definitief in en wisten 333 studenten uit eerdere cohorten hun traject succesvol af te sluiten. De instroom is in 2020 bij vier trajecten duidelijk hoger dan in 2019. Doordat alternatieve studiemogelijkheden (buitenlandverblijf of stage) zijn weggevallen zochten meer studenten de uitdaging in het honoursonderwijs. Het interactieve onderwijs en persoonlijke contact met docenten en medestudenten wordt door studenten gewaardeerd. 

Ook het aantal studenten dat in 2020 hun Honours College certificaat behaalde lag hoog. Studenten vroegen in 2020 minder vaak uitstel van de nominaliteitseis aan, onder meer omdat een extra studieperiode in het buitenland niet mogelijk was.

Begeleiding studenten

Het afgelopen jaar is flink ingezet op de begeleiding van bachelor honoursstudenten. Door de lockdown is er een groter risico dat studenten zich eenzaam voelen en stress ervaren. De coördinatoren van de HC-trajecten hebben zich daarom uitermate ingespannen om contact te houden met hun studenten en het onderling contact te bevorderen. De tevredenheid over de begeleiding is gemiddeld genomen ruim voldoende (3,9 op een schaal van 5), maar varieert sterk per traject. Over het algemeen zijn studenten vooral tevreden over de persoonlijke begeleiding; inhoudelijke begeleiding scoort iets lager. 

Bij FSW is de coaching/begeleiding van de honoursstudenten geïntegreerd in het curriculum in de vorm van het vak ‘Personal and Professional Development’, met zowel individuele als groepscoaching. 

In het HC-traject Law wordt sinds dit jaar gewerkt met voortgangsgesprekken en verplichte studievoortgangsplannen. Tevens werd het inschrijvingsproces voor vakken aangepast. Dit alles lijkt goed te werken, waardoor geen van de studenten aan het einde van het derde jaar voor verrassingen kwam te staan.  

Het werken met een professionele coach bij FGW is niet doorgezet. Dit bleek helaas een te kostbare vorm van begeleiding. Talentcoaching wordt nu gedaan door de traject-coördinatoren die daar echter slechts beperkt tijd voor hebben. 

De trajectcoördinator van Tackling Global Challenges (FGGA) is ook loopbaanbegeleiding gaan aanbieden aan de honoursstudenten. 

In het HC Bèta and Life Science heeft de trajectcoördinator zelf de begeleiding meer ter hand genomen, omdat het systeem van het inzetten van vele verschillende HC-coaches uit het wetenschappelijk personeel niet goed genoeg werkte. De nieuwe situatie is beter, maar vergt veel tijd van de coördinator. Ook is er een mentoraat opgezet, waarbij ouderejaars HC-studenten een groepje nieuwe HC-studenten begeleiden. Dit biedt veel potentie en wordt komend jaar doorontwikkeld.

Bij Archeologie was er afgelopen jaar helaas slechts één hoogleraar-talentcoach, alleen voor het cohort 2017-18. De begeleiding van de overige studenten is door de coördinator opgepakt. Het vinden van een nieuwe vorm van talentbegeleiding stagneert doordat de faculteit er maar niet in slaagt om een profileringshoogleraar voor het honoursonderwijs te benoemen.  

Vaardigheden

In 2020 is gewerkt aan het zichtbaarder maken van de vaardigheden die worden aangeleerd in een vak. Daartoe is een inventarisatie gemaakt van de vaardighedenbeschrijvingen in de studiegids op basis van de VSNU-competenties. Hoewel er met name in de beschrijvingen van de Bachelor Honours Classes stappen zijn gemaakt bleek standaardisering nog niet mogelijk. Daarvoor is het wachten op een universitair referentiekader dat momenteel wordt uitgewerkt. De Honours Academy werkt hieraan mee door deelname aan de universitaire expertisegroep op dit gebied.  

Met de faculteiten is de behoefte aan losse, kortdurende vaardighedenmodules onderzocht. Een pilot is in 2020 niet van de grond gekomen vanwege de plotselinge lockdown.

Studentparticipatie

Het betrekken van studenten bij de vormgeving en inrichting van het onderwijs is in het HC redelijk goed van de grond gekomen. De opgerichte Educational Consultancy Committee heeft hierin een belangrijke rol gespeeld. Meer over studentparticipatie binnen het HC is terug te lezen in de algemene terugblik 2020.

Certificaatuitreiking

De jaarlijkse, feestelijke certificaatuitreiking moest in 2020 op heel andere wijze worden ingevuld. Als alternatief voor een fysieke uitreiking is een online escaperoom gebouwd. Daarbij kwamen de studenten virtueel in de Hooglandse Kerk bijeen waar gewoonlijk het certificaat in ontvangst wordt genomen. Een gemaskerde crimineel dreigde echter de ceremonie te hacken. De studenten moesten verschillende puzzels oplossen om zo hun certificaat veilig te stellen.

Vooruitblik Honours College

Vaardighedenonderwijs

De ontwikkeling van vaardigheden is een belangrijke pijler van de HC-onderwijsvisie. Voor studenten is het nog niet bij alle vakken helder aan welke vaardigheden wordt gewerkt. De Honours Academy zal blijven bijdragen aan het universitaire project rondom vaardigheden, en een eventueel gemeenschappelijk referentiekader implementeren in de vakbeschrijvingen in de studiegids. In 2021 zullen de mogelijkheden voor een blended vorm van vaardighedenonderwijs, met online modules en intervisiegroepjes worden onderzocht. 

Samenwerking met de gemeente Leiden, in de vorm van projectmatig onderwijs

In projectmatig onderwijs kunnen meerdere aspecten uit de onderwijsvisie samenkomen. In de eerste plaats biedt het studenten de gelegenheid vaardigheden zoals (multidisciplinair) samenwerken en communicatie, verder te ontwikkelen. Het werken aan een complex probleem stimuleert studenten om uit hun comfortzone te treden en zich te verdiepen in andere disciplines. Indien externe partijen bij het project betrokken zijn noopt dit tot verkenning van de drijfveren en belangen van anderen, waarmee het empathisch vermogen van de student wordt gestimuleerd. Kortom, projectmatig onderwijs kan het innoverend vermogen van de student aanzienlijk vergroten. Daarnaast staat de gemeente Leiden voor een aantal uitdagingen waarvoor input van studenten en wetenschappers erg nuttig kan zijn. Daarom zal in 2021 gekeken worden hoe we projectmatig onderwijs kunnen vormgeven rondom vraagstukken vanuit de gemeente. 

Flexibilisering

Het bieden van flexibele leerpaden is een pijler in de Leidse onderwijsvisie, en binnen het honoursonderwijs bestaan al veel verschillende mogelijkheden om aan individuele wensen tegemoet te komen, onder andere door de ruime keuzeruimte binnen de trajecten. Toch zijn er ook studenten die wel de extra uitdaging van honoursonderwijs zouden willen, maar zich niet willen committeren aan een meerjarig programma van 30 EC. Daarom zal worden onderzocht in hoeverre het wenselijk en mogelijk is om alternatieve, meer flexibele vormen van honoursonderwijs aan te bieden. 

Terugblik Bachelor Honours Classes

Als onderdeel van het Honours College volgen alle deelnemers verplicht een interdisciplinaire Bachelor Honours Class van 5 EC. In 2019-20 werden er 35 Honours Classes georganiseerd. Ondanks de coronacrisis konden ook in het tweede semester de meeste classes doorgang vinden. Zes classes waarin excursies naar het buitenland stonden gepland of waarbij veel artsen uit het LUMC waren betrokken moesten worden geannuleerd.  In 2019-20 werd in totaal 451 keer een class afgerond, dat is 83% van het aantal studenten dat is gestart. De Bachelor Honours Classes staan ook open voor gemotiveerde derdejaars studenten uit het reguliere onderwijs. In dit academisch jaar hebben 50 niet-HC-studenten een certificaat ontvangen voor het succesvol afronden van een Bachelor Honours Class. 

De classes werden goed geëvalueerd door studenten: gemiddeld een score van 8,0/10 op totaaloordeel van de class en een 4,4/5 op de vraag of de Honours Class een waardevolle toevoeging is aan het HC-traject. Deze laatste score is weer iets gestegen ten opzichte van vorig jaar. Studenten zijn vooral tevreden over de docenten en gastsprekers van de Honours Classes. Veel docenten scoorden hoog op het geven van duidelijke instructies, het stimuleren van het denkvermogen en het geven van feedback. In de opmerkingen noemden veel studenten dat de docenten zeer veel kennis over hun vakgebied hebben en met passie lesgeven. Ook waardeerden de studenten de tijd en energie die de docenten hebben gestoken in het creëren van een geschikt online format voor de classes in het tweede semester.

Daarnaast benoemen veel studenten dat classes uniek zijn en zich onderscheiden van de vakken in het curriculum van de bacheloropleiding. Door de inclusie van studenten van verschillende achtergronden en het aanbod van verschillende onderwerpen met daarbij verschillende gastsprekers ervaren de studenten een interdisciplinaire leeromgeving. Studenten noemen dat er een fijne en open sfeer ontstaat door de kleinschaligheid.  

Er zijn ook verbeterpunten. De voorbereidende verplichte literatuur is voor sommige classes ofwel te moeilijk en wordt niet genoeg uitgediept tijdens de bijeenkomsten, ofwel te makkelijk waardoor de studielast en moeilijkheidsgraad van de class als te licht wordt ervaren. De structuur van sommige classes wordt niet overal duidelijk gevonden. Dit is de keerzijde van de verscheidenheid aan onderwerpen die aan bod komen met daarbij wisselende gastsprekers. Bij sommige online classes in het tweede semester werd opgemerkt dat deze interactiever hadden mogen zijn.  

Proeftuin

De Bachelor Honours Classes fungeren als proeftuin voor onderwijsinnovatie. Zowel inhoudelijk als didactisch zijn diverse vernieuwingen doorgevoerd. Deze staan beschreven onder ‘Honours als proeftuin’.

Grip op uitval

Een aandachtspunt binnen de Honours Classes is het omlaag brengen van de uitval. Een veelgehoorde reden was roosterproblematiek. In lijn met de uniforme universitaire dagindeling is geprobeerd om de classes zoveel mogelijk in de avonduren te laten plaatsvinden. Maatregelen zoals vragen naar de beschikbaarheid van studenten, werken met een wachtlijst en herplaatsing hebben ervoor gezorgd dat de uitval vóór de start van de class flink omlaag is gebracht. 

Daarentegen is de uitval tijdens de classes flink hoger dan voorgaande jaren. Met name in het tweede semester is te zien dat een grotere groep studenten dan gemiddeld geen eindcijfer heeft behaald en zich niet heeft afgemeld. Dit is vermoedelijk toe te wijzen aan de uitbraak van de coronacrisis. Tweemaal zoveel studenten als anders gaven aan te stoppen met een class wegens een te hoge studielast. Door de omschakeling naar online onderwijs ervaarden veel studenten in die periode een (tijdelijke) verzwaring van hun studielast. 

In totaal moesten er zes Honours Classes worden geannuleerd omdat hiervoor geen online alternatief mogelijk was. Om de studenten uit deze classes op te vangen is de Master Honours Class ‘Innovating Health and Well-being: Covid-19 edition’ voor hen opengesteld. Van de 65 studenten hebben 13 studenten hier gebruik van gemaakt; aangevuld met tien bachelorstudenten die deze class hebben gevolgd ter vervanging van een geannuleerd trajectonderdeel. Daarnaast hebben drie van de 65 studenten een andere class gevolgd. In totaal zijn er dus 49 studenten uitgevallen ten gevolge van het wegvallen van hun Honours Class. Hierdoor komt de totale uitval onder het aantal geplaatste studenten in 2019-20 op 192 (30%). Door deze hoge uitval ten gevolge van de coronacrisis is het aantal studenten dat een Honours Class succesvol heeft afgerond (451) licht gedaald (5%) ten opzichte van vorig jaar.  

Kwaliteitszorg

De HA Honours Classes worden naast een schriftelijke vragenlijst ook geëvalueerd door middel van een panelgesprek tijdens de laatste bijeenkomst. Deze gesprekken worden geleid door een student-assistent. De studenten geven aan dat ze het erg prettig vinden om op deze manier te evalueren. Ook docenten geven aan dat zij de extra, meer verdiepende feedback uit deze gesprekken waarderen.

Organisatie 

Afgelopen jaren is gesproken over een nieuwe taakverdeling tussen enkele faculteiten en de Honours Academy, waarbij de Honours Academy de organisatie van deze facultaire classes voor een groot deel zou overnemen. In 2020 is gestart met deze nieuwe taakverdeling. Gaandeweg bleek echter dat veel taken niet overgeheveld konden worden, doordat de (eind)verantwoordelijkheid van deze facultaire classes bij de faculteiten hoort en daarmee ook zaken zoals onderwijsadministratie en financiën vanuit de faculteiten geregeld dienen te worden. Nadere afstemming over de taakverdeling vindt momenteel plaats.

Vooruitblik Bachelor Honours Classes

Planning Honours Classes           

Idealiter worden er in beide semesters ongeveer evenveel classes aangeboden, met daarnaast nog een aantal zomerscholen. In het najaar van 2020 is er wegens alle onzekerheden rondom het coronavirus een aantal classes in het eerste semester vervallen of doorgeschoven naar het tweede semester. De vraag naar Honours Classes is tevens hoger dan gemiddeld. Bij het ontwikkelen van het aanbod van 2021-22 zal daarom rekening gehouden worden met deze wellicht stijgende behoefte aan honoursonderwijs en zal tevens gekeken worden naar een goede spreiding van de classes. Tot slot worden de classes in lijn met de nieuwe universitaire dagindeling zoveel mogelijk in de avonduren gepland.

Vaardighedenonderwijs

De aandacht voor vaardighedenonderwijs in de Bachelor Honours Classes zal in 2021 worden gecontinueerd. Enerzijds zal waar mogelijk nog duidelijker worden aangegeven welke vaardigheden binnen de Honours Classes kunnen worden opgedaan, en anderzijds zal gekeken worden welke aanvullende vaardigheden van belang zijn voor studenten en opgenomen kunnen worden in het aanbod. Een voorbeeld hiervan betreft vaardigheden rondom arbeidsmarktoriëntatie. De uitkomsten van het universitaire project over vaardighedenonderwijs zullen hierbij worden meegenomen. 

Diversiteit en inclusiviteit

In 2021 zal gekeken worden hoe de thema’s diversiteit en inclusiviteit nadrukkelijker in het aanbod van Honours Classes terug kunnen komen. In het voorjaar van 2021 wordt gestart met een pilot binnen een nieuwe Honours Class over ongelijkheid. Op basis van deze resultaten zullen vervolgstappen bepaald worden, zoals bijvoorbeeld het oprichten van een nieuwe Honours Class in samenwerking met het Expertisebureau Diversiteit en Inclusie.

Betrokkenheid studenten bij ontwikkeling vak

Het streven is om in 2021-22 het betrekken van studenten een vastere vorm te geven door middel van een nieuwe Honours Class waarin studenten hun eigen onderwijs (mede)creëren.

Organisatie facultaire Honours Classes

Voor de docenten van de facultaire Honours Classes is het soms verwarrend dat de organisatie van hun class deels bij de faculteit ligt en deels bij de Honours Academy. In 2020-21 zal met de faculteiten nader onderzocht worden hoe de organisatie van de facultaire Honours Classes optimaler kan worden ingericht.